"Γι' αυτό πιστεύω ότι η επόμενη μεγάλη ανάγκη της Αυτοδιοίκησης είναι μια νέα γενιά διοίκησης. Όχι μόνο σε πρόσωπα, αλλά κυρίως σε νοοτροπία."
Βασιλης Μουλακακης M.Sc.
Γράφει ο Βασίλειος Ε. Μουλακάκης
Το συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα, που ολοκληρώθηκε στις 7 Νοεμβρίου, έφερε ξανά στο προσκήνιο τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι της χώρας.
Χρηματοδότηση που δεν επαρκεί, υπηρεσίες χωρίς το αναγκαίο προσωπικό, αυξημένο ενεργειακό κόστος, υποδομές που χρειάζονται συντήρηση και αρμοδιότητες που συνεχώς προστίθενται χωρίς να συνοδεύονται πάντα από τους αντίστοιχους πόρους.
Στο ψήφισμα γίνεται λόγος για χρηματοδοτικό κενό περίπου 2,36 δισ. ευρώ τον χρόνο και για 35.000 κενές θέσεις εργασίας στους Δήμους. Είναι οι εκτιμήσεις της ίδιας της ΚΕΔΕ και αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος που θέτει η Αυτοδιοίκηση.
Δεν έχω κανέναν λόγο να αμφισβητήσω ότι οι Δήμοι χρειάζονται περισσότερους πόρους. Το αντίθετο. Χωρίς επαρκή χρηματοδότηση και προσωπικό δεν μπορεί κανείς να απαιτεί αποτελεσματικές δημοτικές υπηρεσίες.
Εκεί όμως που θέλω να σταθώ είναι κάπου αλλού.
Αν αύριο δοθούν στους Δήμους περισσότερα χρήματα, περισσότερες αρμοδιότητες και περισσότερο προσωπικό, είμαστε βέβαιοι ότι θα λειτουργήσουν καλύτερα;
Ή μήπως θα συνεχίσουμε με τις ίδιες διαδικασίες, την ίδια γραφειοκρατία και την ίδια λογική διοίκησης;
Γιατί το πρόβλημα, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι μόνο πόσους πόρους διαθέτει ένας Δήμος. Είναι και πώς τους διαχειρίζεται.
Η σημαντικότερη αναφορά του ψηφίσματος, κατά τη γνώμη μου
Διαβάζοντας το ψήφισμα, ξεχώρισα ένα σημείο που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό.
Η ΚΕΔΕ δεν μιλά πλέον μόνο για ψηφιοποίηση υπηρεσιών. Αναφέρεται στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, στη δημιουργία ενιαίου ψηφιακού οικοσυστήματος για τους Δήμους, στη διαλειτουργικότητα, στην κυβερνοασφάλεια και στην εκπαίδευση αιρετών και στελεχών.
Αυτή είναι μια ουσιαστική εξέλιξη.
Γιατί αναγνωρίζεται πλέον, σε θεσμικό επίπεδο, ότι η τεχνολογία δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά μέρος της σύγχρονης διοίκησης.
Υπάρχει όμως μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο να γράφουμε τη λέξη «Τεχνητή Νοημοσύνη» σε ένα ψήφισμα και στο να γνωρίζουμε πώς μπορεί να αξιοποιηθεί στην πράξη.
Και εδώ θεωρώ ότι βρίσκεται η επόμενη μεγάλη πρόκληση για την Αυτοδιοίκηση.
Δεν αρκεί ένας Δήμος να αγοράζει τεχνολογία
Έχοντας ασχοληθεί επαγγελματικά με την τεχνολογία, τα πληροφοριακά συστήματα και τις επιχειρησιακές διαδικασίες, έχω καταλήξει σε κάτι αρκετά απλό.
Ένα καλό πληροφοριακό σύστημα δεν διορθώνει από μόνο του μια κακή διαδικασία.
Αν δεν γνωρίζεις πώς λειτουργεί ο οργανισμός σου, πού χάνονται χρόνος και χρήματα και τι ακριβώς θέλεις να βελτιώσεις, μπορεί να ξοδέψεις σημαντικά ποσά χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Το ίδιο ισχύει και για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Δεν θεωρώ επιτυχία να ανακοινώνει ένας Δήμος ότι εγκατέστησε ένα chatbot ή προμηθεύτηκε μια εφαρμογή AI.
Θα ήθελα πρώτα να μάθω τι ακριβώς άλλαξε για τον δημότη.
Μειώθηκε ο χρόνος εξυπηρέτησης; Περιορίστηκε η γραφειοκρατία; Εξοικονομήθηκαν χρήματα; Βελτιώθηκε η λειτουργία μιας υπηρεσίας;
Αν δεν μπορούμε να απαντήσουμε σε αυτά, τότε γιατί μιλάμε για επιτυχία;
Η αγορά μιας τεχνολογικής λύσης δεν είναι απόδειξη εκσυγχρονισμού. Η αποτελεσματική αξιοποίησή της είναι.
Πώς φαντάζομαι έναν Δήμο που λειτουργεί πραγματικά έξυπνα
Θα δώσω μερικά απλά παραδείγματα.
Στην καθαριότητα, ένας Δήμος θα μπορούσε να χρησιμοποιεί πραγματικά στοιχεία για την ποσότητα απορριμμάτων, την κίνηση και τις ανάγκες κάθε περιοχής, ώστε να οργανώνει καλύτερα τα δρομολόγια των οχημάτων του.
Στην οικονομική διαχείριση, θα μπορούσε να παρακολουθεί συνεχώς τις δαπάνες, να εντοπίζει αποκλίσεις και να προβλέπει ανάγκες πριν δημιουργηθούν προβλήματα στον προϋπολογισμό.
Στη συντήρηση υποδομών, θα μπορούσε να γνωρίζει ποια σχολεία, ποιοι δρόμοι ή ποιες εγκαταστάσεις χρειάζονται προτεραιότητα, αντί να επεμβαίνει μόνο όταν εμφανιστεί μια σοβαρή βλάβη.
Στην εξυπηρέτηση των πολιτών, πολλά απλά αιτήματα θα μπορούσαν να διεκπεραιώνονται γρηγορότερα, χωρίς ο δημότης να χρειάζεται να επικοινωνεί επανειλημμένα με διαφορετικές υπηρεσίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη γνωρίζει τα πάντα ή ότι μπορεί να πάρει τη θέση των εργαζομένων.
Σημαίνει ότι μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να κάνουν καλύτερα τη δουλειά τους, εφόσον υπάρχουν σωστά δεδομένα, κατάλληλα συστήματα και σαφής ανθρώπινος έλεγχος.
Ο Δήμαρχος του αύριο και οι ψηφιακοί του συνεργάτες
Πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια θα δούμε μια μεγάλη αλλαγή στον τρόπο διοίκησης των οργανισμών.
Ήδη αναπτύσσονται οι λεγόμενοι AI Agents. Δεν πρόκειται απλώς για εφαρμογές που απαντούν σε ερωτήσεις, αλλά για συστήματα που μπορούν, μέσα σε συγκεκριμένα όρια, να αναζητούν πληροφορίες, να αναλύουν δεδομένα και να εκτελούν επιμέρους εργασίες.
Φαντάζομαι λοιπόν έναν Δήμαρχο που, μαζί με τους Αντιδημάρχους, τους υπηρεσιακούς παράγοντες και τους εργαζομένους του Δήμου, έχει στη διάθεσή του μια ολόκληρη ομάδα τέτοιων ψηφιακών συνεργατών.
Έναν για την οικονομική παρακολούθηση, έναν για την καθαριότητα, έναν για τα τεχνικά έργα, έναν για την πολιτική προστασία, άλλους για την εξυπηρέτηση του δημότη.
Όλοι να λειτουργούν συντονισμένα, με πρόσβαση μόνο στα δεδομένα που δικαιούνται να χρησιμοποιούν και με τις ουσιαστικές αποφάσεις να παραμένουν στους αρμόδιους ανθρώπους.
Δεν είναι κάτι που μπορεί να εφαρμοστεί από τη μια μέρα στην άλλη. Απαιτεί υποδομές, οργάνωση, ασφάλεια, εκπαίδευση και κυρίως σωστό σχεδιασμό.
Είναι όμως μια κατεύθυνση που αξίζει να συζητήσουμε σοβαρά.
Ο Δήμαρχος του μέλλοντος δεν χρειάζεται να είναι προγραμματιστής. Χρειάζεται όμως να κατανοεί τι μπορεί να κάνει η τεχνολογία και, εξίσου σημαντικό, τι δεν μπορεί να κάνει.
Και κάτι ακόμη: Γιατί κάθε Δήμος να προσπαθεί μόνος του;
Στο ψήφισμα της ΚΕΔΕ υπάρχει και μια άλλη πρόταση που θεωρώ ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα: η θεσμοθέτηση Μητροπολιτικής Αυτοδιοίκησης, αρχικά στα πολεοδομικά συγκροτήματα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.
Ας σκεφτούμε λίγο τι σημαίνει αυτό στην πράξη.
Η κυκλοφορία δεν σταματά στα όρια ενός Δήμου. Ούτε η πολιτική προστασία, τα απορρίμματα ή τα μεγάλα προβλήματα των υποδομών.
Στην περιοχή της Γλυφάδας, για παράδειγμα, πολλά ζητήματα συνδέονται με όσα συμβαίνουν στους γειτονικούς Δήμους.
Γιατί λοιπόν να μη σχεδιάζονται κοινές ψηφιακές υποδομές και συστήματα ανάλυσης, όπου αυτό είναι εφικτό και θεσμικά επιτρεπτό;
Γιατί να χρειάζεται κάθε Δήμος να αναπτύσσει από την αρχή την ίδια τεχνολογική λύση και να πληρώνει ξανά για παρόμοιες λειτουργίες;
Ένα κοινό, καλά οργανωμένο ψηφιακό οικοσύστημα θα μπορούσε να προσφέρει οικονομίες κλίμακας και δυνατότητες συνεργασίας που σήμερα είναι δύσκολο να επιτευχθούν.
Φυσικά, για να λειτουργήσει κάτι τέτοιο χρειάζονται κοινοί κανόνες, σαφείς αρμοδιότητες και συμφωνίες μεταξύ των Δήμων.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι και θέμα ανθρώπων
Επιστρέφω στο θέμα της νέας γενιάς διοίκησης.
Δεν εννοώ απαραίτητα ανθρώπους νεότερους σε ηλικία.
Εννοώ ανθρώπους με διαφορετική αντίληψη για το πώς διοικείται ένας σύγχρονος οργανισμός.
Δημάρχους και Αντιδημάρχους που να ενδιαφέρονται όχι μόνο για την καθημερινή διαχείριση, αλλά και για τον σχεδιασμό των επόμενων ετών.
Στελέχη που να μπορούν να αξιολογήσουν μια τεχνολογική πρόταση, να συζητήσουν ουσιαστικά με έναν προμηθευτή και να γνωρίζουν τι πρέπει να ζητήσουν πριν υπογραφεί μια σύμβαση.
Ανθρώπους που να μη φοβούνται τις νέες τεχνολογίες, αλλά ούτε να εντυπωσιάζονται από κάθε καινούργια εφαρμογή.
Θεωρώ μάλιστα ότι η εκπαίδευση των ίδιων των αιρετών στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στη σύγχρονη διοίκηση πρέπει να αποτελέσει πραγματική προτεραιότητα.
Γιατί δεν γίνεται να σχεδιάζεις τον ψηφιακό μετασχηματισμό ενός Δήμου χωρίς να έχεις κατανοήσει τις βασικές δυνατότητες και τους κινδύνους του.
Και ασφαλώς δεν αρκεί η τεχνογνωσία χωρίς διοικητική ικανότητα, συνεργασία και σεβασμό στον πολίτη.
Από τις αποφάσεις της Καλαμάτας στην πράξη
Θα ήθελα η συζήτηση που άνοιξε στην Καλαμάτα να έχει πραγματική συνέχεια.
Πέρα από τη διεκδίκηση περισσότερων πόρων, που είναι αναγκαία, κάθε Δήμος θα μπορούσε να ξεκινήσει με κάτι πολύ συγκεκριμένο.
Να επιλέξει δύο ή τρεις υπηρεσίες στις οποίες υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις ή αυξημένο λειτουργικό κόστος. Να μετρήσει τη σημερινή κατάσταση, να εξετάσει αν και πώς μπορεί να βοηθήσει η Τεχνητή Νοημοσύνη και να εφαρμόσει πιλοτικά μια λύση με τη συμμετοχή των εργαζομένων.
Έπειτα από ένα εύλογο διάστημα, να παρουσιάσει δημόσια τα αποτελέσματα.
Τι βελτιώθηκε, πόσο κόστισε, τι δεν λειτούργησε και τι χρειάζεται αλλαγή.
Χωρίς υπερβολές και επικοινωνιακά πυροτεχνήματα.
Μόνο έτσι θα αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε ποιες τεχνολογικές επενδύσεις αξίζουν πραγματικά τα χρήματα των δημοτών.
Το επόμενο βήμα
Η ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα ανέδειξε, κατά τη γνώμη μου, σωστά και ουσιαστικά ζητήματα.
Η πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίσει σοβαρά τις οικονομικές και θεσμικές ανάγκες της Αυτοδιοίκησης.
Από την άλλη πλευρά, πιστεύω ότι και οι ίδιοι οι Δήμοι έχουν μπροστά τους μια ευθύνη: να αλλάξουν σταδιακά τον τρόπο που οργανώνονται, σχεδιάζουν και αξιολογούν το έργο τους.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν πρόκειται να λύσει από μόνη της τα προβλήματα της Αυτοδιοίκησης. Θα ήταν αφελές να το υποστηρίξει κανείς.
Μπορεί όμως, με τους κατάλληλους ανθρώπους, να αποτελέσει ένα πολύ ισχυρό εργαλείο αλλαγής.
Γι' αυτό πιστεύω ότι η επόμενη μεγάλη ανάγκη της Αυτοδιοίκησης είναι μια νέα γενιά διοίκησης. Όχι μόνο σε πρόσωπα, αλλά κυρίως σε νοοτροπία.
Μια διοίκηση που θα συνδυάζει την εμπειρία με τη γνώση, την ανθρώπινη κρίση με την τεχνολογία και τις πολιτικές αποφάσεις με αποτελέσματα που μπορούν να μετρηθούν.
Τελικά, αυτό που έχει σημασία για τον δημότη δεν είναι πόσα προγράμματα χρηματοδότησης εξασφάλισε ο Δήμος του ή πόσες εφαρμογές εγκατέστησε.
Είναι αν η πόλη του έγινε καλύτερη.
Και ίσως αυτό θα έπρεπε να είναι το βασικό κριτήριο με το οποίο θα αξιολογούμε τους Δημάρχους της επόμενης δεκαετίας.
Βασίλειος Ε. Μουλακάκης
Σύμβουλος Επιχειρήσεων και Τεχνολογίας
9 Νοεμβρίου 2026
Πηγές: Ψήφισμα Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου ΚΕΔΕ, Καλαμάτα, 5–7 Νοεμβρίου 2026 · Επίσημη ανακοίνωση ΚΕΔΕ, 7 Νοεμβρίου 2026.